Tá an tAire Comhshaoil, Aeráide agus Cumarsáide Eamon Ryan ceaptha mar cheann de phríomh-idirbheartaithe an AE ar cheist chriticiúil an airgeadais aeráide ag COP28 i Dubai. Bhí ról ceannais comhchosúil ag an Aire Ryan ag COP27 na bliana seo caite, áit a raibh sé i gceannas ar chaibidlíocht rathúil ar shaincheist shainiúil na comhdhála sin – Caillteanas agus Damáiste. I mbliana oibreoidh sé lena chontrapháirtí Francach – Agnes Pannier Runnacher, an tAire Fuinnimh – agus cainteanna ag comhdháil aeráide na NA ag bogadh isteach sa chéim ríthábhachtach pholaitiúil anois.
Is é seasamh an AE, agus an seasamh a mbeidh an tAire Ryan ag moladh dó, gur cheart go mbeadh an aeráid i gceartlár gach cinneadh airgeadais agus eacnamaíoch agus gur cheart go mbeadh sreafaí airgeadais idirnáisiúnta comhsheasmhach leis an aidhm arduithe teochta domhanda a choinneáil chomh gar do 1.5 °C agus is féidir faoi 2030, mar atá leagtha amach i gComhaontú Pháras 2015. Éileoidh sé seo plean chun deireadh a chur le breoslaí iontaise gan laghdú de réir a chéile. Chun é seo a dhéanamh, áfach, áitíonn an tAire Ryan go gcaithfidh rogha eile láidir a bheith ann agus go gcaithfidh sé a bheith níos éasca do thíortha, agus go háirithe do thíortha atá i mbéal forbartha, aistriú chuig córais ghlana fuinnimh in-athnuaite.
Tá sé léirithe ag Treochlár Glan-Nialais na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh go mbeidh gá le hinfheistíocht $4.3 trilliún in aghaidh na bliana i bhfuinneamh glan faoi 2030 chun téamh domhanda a theorannú go 1.5°C.
Dúirt an tAire Ryan:
“Ní mór dúinn an t-ardú i dteocht domhanda a choinneáil faoi bhun 1.5°C [céimeanna]. Chun é seo a dhéanamh, beidh orainn deireadh a chur le breoslaí iontaise gan laghdú de réir a chéile. is féidir le tíortha atá ag brath faoi láthair ar an gcineál truaillithe fuinnimh seo aistriú go córais fuinnimh in-athnuaite go héasca agus níos tapúla.
“Éileoidh sé seo athchóiriú ar chórais airgeadais dhomhanda, ag aistriú sreafaí infheistíochta ó bhreosla iontaise go hearnáil an fhuinnimh ghlan. Go bunúsach, ciallaíonn sé seo go gcaithfidh sé a bheith níos saoire agus níos tarraingtí infheistíocht a dhéanamh i bhfoinsí in-athnuaite, go háirithe do thíortha i mbéal forbartha, agus i bhfad níos costasaí. agus nach bhfuil chomh tarraingteach infheistíocht a dhéanamh i gcórais fuinnimh shalach agus i dtaiscéalaíocht leanúnach.”
Dúirt sé go raibh sé riachtanach go mbeadh ceartas aeráide fite fuaite leis an airgeadas aeráide.
“Táimid ag titim taobh thiar den chath ar son ceartas aeráide. I láthair na huaire, tá cás againn ina bhfuil níos mó painéil ghréine san Ísiltír ná an Afraic ar fad, áit a bhfuil ar a laghad 60% de radaíocht na gréine ar domhan. Tá sé seo mícheart, caithfidh sé seo athrú.
“Is féidir forbairt níos cothroime a chumhachtú trí oibriú chun sreafaí airgeadais a áirithiú i bhfabhar an fhuinnimh ghlain i dtíortha atá i mbéal forbartha, rud a chuideoidh le tuilleadh slándála domhanda a chruthú agus bac a chur ar imirce éigeantais de bharr cliseadh aeráide. Ní mór dúinn aistriú cóir a bheith againn agus tá gá leis a bheith tapa Más rud é nach bhfuil sé tapa, ní bheidh sé díreach agus más rud é nach bhfuil sé díreach ní bheidh sé go tapa Beidh gá le maoiniú cumaiscthe timfhilleadh nua, a chomhcheanglaíonn maoiniú príobháideach agus poiblí araon, atá dírithe ar riosca a laghdú agus infheistíocht a dhreasú go háirithe i margaí atá i mbéal forbartha. Ina theannta sin, ba cheart go mbreathnófaí ar fhoinsí nuálacha maoinithe do mhaoiniú aeráide, go háirithe ó na hearnálacha breosla iontaise amhail eitlíocht nó muirí.”
Bhí na hAirí Ryan agus Pannier-Runnacher i measc foireann bheag AE a cheap comhcheannaire thoscaireacht an AE ag COP28, Teresa Ribeira, a bhfuil post lárnach aici ag cainteanna aeráide COP28 toisc gurb í an Spáinn uachtaránacht imrothlach an AE. Ceapadh an dá Aire roimhe seo freisin le bheith ina gcomhchathaoirleach ar an nGníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh in 2024.
Beidh baint mhór ag oifigigh na hÉireann freisin le hidirbheartaíochtaí le linn na seachtaine atá le teacht, ag tógáil ar an rath a bhí ar ionchur beartais na hÉireann ag an idirbheartaíocht anuraidh ag COP27 in Sharm-El-Sheik.
CRÍOCH
